Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

Tom Poematy okolicznościowe stanowi część sejmowego wydania Dzieł wszystkich Jana Kochanowskiego i przynosi krytyczną edycję najważniejszych utworów poety związanych z konkretnymi wydarzeniami życia publicznego i prywatnego XVI-wiecznej Rzeczypospolitej. Publikacja obejmuje pięć poematów: Zgoda, Satyra albo Dziki mąż, Proporzec albo Hołd pruski, Epitalamijum na wesele Krzysztofa Radziwiłła i Katarzyny Ostrowskiej oraz Jezda do Moskwy, a także wiersz Omen. Utwory te, zanim weszły do kanonu twórczości Kochanowskiego, funkcjonowały często jako osobne druki i były bezpośrednią reakcją poety na wydarzenia polityczne, społeczne i dworskie epoki.

Tom oferuje nie tylko ustalony na nowo tekst utworów, lecz także ich reprodukcje fototypiczne, transkrypcję oraz obszerny aparat naukowy. Wstępy i studia poprzedzające edycję omawiają dzieje wydawnicze poszczególnych poematów, zasady ustalenia tekstu, a także ich charakterystykę językową i stylistyczną.

Poematy zgromadzone w tomie pozwalają zobaczyć Kochanowskiego jako poetę aktywnie uczestniczącego w życiu politycznym i społecznym swojej epoki. Odwołując się do aktualnych wydarzeń – takich jak obrady sejmu czy kampanie wojenne – poeta podejmował refleksję nad ładem państwa, obywatelską odpowiedzialnością i wspólnotą polityczną. Zarazem teksty te ukazują szeroki zakres gatunków i funkcji literatury renesansowej: od utworów o charakterze publicystycznym i politycznym po poezję okolicznościową związaną z życiem dworskim i obrzędowością.

Publikacja jest częścią wieloletniego przedsięwzięcia edytorskiego mającego na celu przygotowanie nowoczesnej, naukowej edycji pełnej twórczości Jana Kochanowskiego. Tom przeznaczony jest zarówno dla badaczy literatury staropolskiej, jak i dla wszystkich zainteresowanych historią kultury i idei w renesansowej Polsce.