Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

Tom trzeci Dzienników Stefana Żeromskiego (w ramach edycji krytycznej jego Pism zebranych) obejmuje zapisy z lat 1886–1887 i zawiera trzy tomiki: ostatni tomik kielecki oraz dwa pierwsze tomiki warszawskie. Dokumentują one moment przełomowy w biografii młodego autora – niezdanie egzaminu maturalnego, opuszczenie Kielc i wejście w środowisko studenckie Warszawy – a zarazem ukazują szersze realia epoki: działalność samokształceniowych kółek młodzieżowych, ideowe spory toczone wśród studentów oraz napięcia wokół kwestii niepodległościowej.

Tom został opatrzony rozbudowanymi objaśnieniami (opartymi na nieznanych dotąd źródłach), w których zrekonstruowano biograficzne, historyczne i kulturowe konteksty zapisków. Przynosi on także szereg nowych ustaleń – m.in. dotyczących siostry pisarza, Aleksandry, i jej rodziny oraz Heleny Radziszewskiej. Jednocześnie wnosi istotne uzupełnienia wobec poprzednich tomów Dzienników (pierwszego i drugiego), znacząco poszerzając wiedzę o kieleckim oraz wczesnowarszawskim okresie życia Żeromskiego.