Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

Czytelnik prac Mariana Maciejewskiego o Słowackim doskonale wie, że badacza niezmiennie interesowała ewo­lucja tej poezji, także – jak lubił to ujmować – „przęsła” tudzież „mosty” pomiędzy młodzieńczą i późną twórczo­ścią poety. Zwłaszcza w zakresie obrazowania oraz me­chanizmów rządzących konstrukcją podmiotu lirycznego, a w końcu – obecności doświadczenia egzystencjalnego.

Młodzieńczej rozprawce o poemacie W Szwajcarii patronuje struktu­ralizm. W kolejnych – zarazem najbardziej znanych – pracach: „Natury poznanie” w lirykach Słowackiego. Dzieje napięć między podmiotem a przedmiotem oraz „Kształty poetyckie i razem realne” w liryce mistycznej Słowackiego ­widać nawiązania do tej metodologii: w pierwszej została ona odniesiona do dojrzałej liryki opisowej Słowackiego, potraktowanej na tle polskiego sentymentalizmu i romantyzmu, w drugiej ­Marian Maciejewski zaczyna się już powoli zwracać w stronę personalizmu.

Przełom widać w odczytaniach liryków [Bo to jest wieszcza najjaśniejsza chwała…] oraz [Wieniec związano z rzeczy przeklętych…], a zwłaszcza ich scalonej wersji, opublikowanej w monogra­fii „ażeby ciało powróciło w słowo”. Próba kerygmatycznej interpretacji literatury. Punktem dojścia na ścieżce naukowej Mariana Maciejewskiego była bowiem jego własna propozycja metodologiczna, nazwana przez niego hermeneutyką kerygmatyczną. Łączyła ona warsztat i perspektywę lite­raturoznawczą z praktyką katechetyczną W tym kontekście lokują się dwa ostatnie szkice o Sło­wackim. Pierwszy z nich – Pejzaż ukraiński w liryce Słowac­kiego – bada obraz rodzimych pejzaży w wierszach poety: od tych, którym patronuje poetyka sentymentalna i romantyczny folkloryzm po „metafizyczne”, skupiając w sobie – według uczonego – perspektywę autobiograficzną, autotematyczną i religijną. Druga i ostatnia rozprawa lubelskiego uczonego poświęcona Słowackiemu to Liryczne świadectwo „pustego grobu”, w którym wiersz [I porzuciwszy drogę światowych omamień…] czytany jest w kontekście Wyznań św. Augustyna oraz biblijnego Psalmu 131.

Z wprowadzenia Słowacki Mariana Maciejewskiego. Kilka spostrzeżeń Agaty Seweryn